PAIH zaprasza do udziału w konkursie na czasową ekspozycję dzieł z Expo 2025 Osaka. Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A. ogłasza otwarty konkurs dla instytucji kultury oraz podmiotów prowadzących działalność edukacyjną, zainteresowanych dalszą publiczną prezentacją wybranych instalacji artystycznych z Pawilonu Polski na Expo 2025 Osaka, Kansai. Cztery prace, które współtworzyły opowieść o polskim dziedzictwie, mogą znaleźć nowe przestrzenie ekspozycyjne i dotrzeć do kolejnych odbiorców. Instalacje zostaną udostępnione w formie nieodpłatnego użyczenia, bez przeniesienia własności.
Ekspozycja, która zdobyła międzynarodowe uznanie
Polska prezentacja podczas Wystawy Światowej Expo 2025 Osaka, Kansai powstała pod hasłem „Polska. Dziedzictwo, które napędza przyszłość”. Jej narracja łączyła tradycję, przyrodę, rzemiosło i muzykę z technologią oraz współczesnymi sposobami doświadczania sztuki. Instalacje artystyczne nie pełniły jedynie funkcji dekoracyjnej: tworzyły odrębne sytuacje poznawcze i emocjonalne, współkształtując drogę zwiedzania Pawilonu Polski.
Wartość tej koncepcji została dostrzeżona przez międzynarodowe jury. Pawilon Polski otrzymał Złotą Nagrodę Międzynarodowego Biura Wystaw (BIE) za projekt ekspozycji. W konkursie World Expolympics przyznano Polsce brąz w kategorii Best Medium Pavilion, natomiast srebro w kategorii Best Exhibition/Display otrzymała instalacja „Plantacja Idei”. Projekt Pawilonu Polski został również uhonorowany nagrodą OPAL Award London w kategorii Architectural Design – Exhibition – Cultural. Osobne wyróżnienie zdobyła „Aura” — srebro w konkursie KTR 2025 w kategorii Creative Tech / New Technology.
Cztery instalacje – cztery interpretacje dziedzictwa
Przedmiotem konkursu są cztery instalacje artystyczne, które współtworzyły ekspozycję Pawilonu Polski na Expo 2025 Osaka, Kansai. Każda z nich prezentowała inny wymiar polskiego dziedzictwa — od przyrody i tradycyjnego rękodzieła, przez muzykę Fryderyka Chopina, po doświadczenie materiału, światła i dźwięku.
„Przednówek” – natura zatrzymana w chwili przemiany
Urszula Zajączkowska i Megi Malinowsky (Małgorzata Malinowska)

„Przednówek” to niezwykły przestrzenny zielnik, w którym polska przyroda została ukazana w momentach nieustannej transformacji. Instalację tworzyły 133 przezroczyste kule żywiczne z zatopionymi fragmentami roślin zbieranych w ciągu czterech pór roku. Zamknięte w nich pąki, kwiaty, owoce i inne formy przejściowe pozwalały dostrzec etapy życia roślin, które zwykle umykają naszej uwadze.
Podczas Expo kule zawieszone w 26 zespołach wprawiane były w powolny ruch obrotowy. Światło przenikające przez żywicę wydobywało delikatne struktury roślin, nadając instalacji niemal hipnotyczny charakter. Dzieło łączy wrażliwość artystyczną z wiedzą botaniczną i zaprasza do refleksji nad rytmem natury, przemijaniem oraz bogactwem polskiej przyrody. Jego walory poznawcze sprawiają, że może znaleźć nowe miejsce zarówno w instytucjach kultury, jak i przestrzeniach edukacyjnych czy przyrodniczych.
„Chmura” – tradycja ludowa we współczesnej formie
Hanna Stano

Inspiracją dla „Chmury” stały się polskie pająki ludowe — przestrzenne ozdoby, które od pokoleń wykonywano ze słomy, papieru i innych naturalnych materiałów. Dawniej zawieszane w domach, symbolizowały pomyślność, dostatek i ochronę domowników. Hanna Stano nadała tej tradycji współczesną formę, tworząc kompozycję siedmiu ażurowych obiektów wykonanych z drewnianych koralików połączonych cienkim drutem.
W Pawilonie Polski instalacja została umieszczona na tle przeszkleń, gdzie naturalne światło przenikało przez delikatne konstrukcje, wydobywając ich rytm i przestrzenność. Pozornie prosta forma stawała się opowieścią o pracy rąk, wspólnotowym charakterze rzemiosła i zdolności tradycji do odnajdywania nowego miejsca we współczesności. „Chmura” pokazuje, że dziedzictwo ludowe nie musi pozostawać zamknięte w muzealnych zbiorach — może być żywą inspiracją dla współczesnej sztuki, projektowania i edukacji.
„Aura” – kiedy wierzba gra Chopina
Wiesław Bartkowski, Olga Milczyńska i Jerzy Rogiewicz

„Aura” to kinetyczna instalacja dźwiękowa, która połączyła polskie dziedzictwo muzyczne, tradycyjne rzemiosło i nowoczesną technologię. Jej sercem stała się wierzba pochodząca z okolic Żelazowej Woli — miejsca nierozerwalnie związanego z Fryderykiem Chopinem. Instalację tworzyło 140 niezależnych modułów, które wspólnie budowały cyfrowo sterowaną orkiestrę. Poruszające się elementy z naturalnych materiałów wydobywały dźwięki poprzez tarcie, drgania i kontakt, tworząc przestrzenną interpretację motywów muzyki Chopina.
W przeciwieństwie do tradycyjnych instalacji multimedialnych dźwięk nie był tu odtwarzany wyłącznie z głośników — powstawał w wyniku rzeczywistego ruchu materii. Technologia stawała się narzędziem ożywiającym naturalny materiał. „Aura” stanowiła jeden z najbardziej wyrazistych przykładów dialogu między tradycją a technologią w Pawilonie Polski. Jej walory twórcze zostały docenione srebrną nagrodą w Konkursie Twórców Reklamy KTR 2025 w kategorii Creative Tech, podkategorii New Technology.
„Dźwięk materii” – przestrzeń, którą można poczuć
IP Group – Ania Haudek, Jakub Lech, Bogumił Misala, Dominika Kluszczyk; fos.design

„Dźwięk materii” to multisensoryczna instalacja inspirowana tradycją polskich tężni uzdrowiskowych. Jej twórcy wykorzystali drewno, światło, dźwięk oraz elementy organiczne, aby stworzyć przestrzeń sprzyjającą wyciszeniu, skupieniu i refleksji.
Punktem wyjścia była nie tyle sama konstrukcja tężni, ile związane z nią doświadczenia: kontakt z naturalnymi materiałami, rytm oddechu, odpoczynek i wspólnotowe przebywanie w przestrzeni. Szczególną rolę odegrało drewno kuromoji, związane z japońską przyrodą i tradycją. Jego wykorzystanie pozwoliło połączyć polską inspirację uzdrowiskową z kontekstem miejsca, w którym odbywało się Expo.
Instalacja nie była pojedynczym obiektem przeznaczonym do oglądania, lecz całościowym doświadczeniem angażującym różne zmysły. Światło, zapach drewna, dźwięk i architektura tworzyły wspólnie atmosferę, w której materia stawała się aktywnym elementem artystycznej opowieści.
Kontynuacja obecności polskiej sztuki
Celem konkursu jest zapewnienie dalszej publicznej prezentacji dzieł w sposób respektujący ich integralność artystyczną oraz związek z Pawilonem Polski i Wystawą Światową. PAIH poszukuje gospodarzy, którzy nie tylko udostępnią odpowiednią przestrzeń, lecz także zaproponują przemyślaną koncepcję ekspozycyjną, zapewnią regularną dostępność dla publiczności oraz wykorzystają edukacyjny, kulturalny i promocyjny potencjał instalacji.
Konkurs jest skierowany do instytucji kultury i podmiotów prowadzących działalność edukacyjną. Prace mogą być eksponowane w przestrzeniach ogólnodostępnych oraz obiektach, do których wstęp jest odpłatny, pod warunkiem że oglądanie instalacji nie wiąże się z dodatkową opłatą. Jeden podmiot może ubiegać się o użyczenie więcej niż jednej pracy, przedstawiając odrębną koncepcję dla każdej z nich.
Warunki użyczenia i ocena zgłoszeń
Instalacje będą użyczane nieodpłatnie na okres od 5 do 10 lat. Prawo własności pozostanie przy PAIH. Podmiot wybrany w konkursie poniesie koszty odbioru, transportu, montażu, ekspozycji, zabezpieczenia, ubezpieczenia, bieżącego utrzymania, demontażu i zwrotu. Dzieła będą udostępniane w stanie istniejącym na dzień wydania. Szczegółowe warunki zostaną określone w umowie użyczenia.
Komisja konkursowa oceni zgłoszenia według pięciu grup kryteriów: koncepcji i sposobu prezentacji (do 40 punktów), planowanego okresu ekspozycji (do 10 punktów), dostępności dla publiczności (do 10 punktów), warunków technicznych i organizacyjnych (do 25 punktów) oraz wartości edukacyjnej, kulturalnej i promocyjnej (do 15 punktów). Maksymalnie można otrzymać 100 punktów; rekomendacja wyboru wymaga osiągnięcia co najmniej 60 punktów.
Jak zgłosić udział?
Zgłoszenia przyjmowane są od 20 listopada 2026 r. do 4 grudnia 2026 r. do godz. 23:59 (czasu polskiego), za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie » Formularz zgłoszeniowy – instalacje Expo 2025. Przed zgłoszeniem należy zapoznać się z regulaminem, dokumentacją wybranej instalacji i zasadami jej użyczenia. Podmiot ubiegający się o więcej niż jedną instalację przygotowuje odrębną koncepcję dla każdej pracy.
Regulamin, ogłoszenie, wzór umowy, formularz oraz prezentacje instalacji zostaną udostępnione na stronie konkursu. Pytania dotyczące konkursu można kierować na adres: joanna.gus@paih.gov.pl. Istnieje możliwość przekazana większej liczby zdjęć dokumentujących sposób zabezpieczenia instalacji.
Zamknięcie Expo 2025 nie musi kończyć historii prac prezentowanych w Pawilonie Polski. Nowe przestrzenie ekspozycyjne mogą stać się miejscem dalszego spotkania polskiego dziedzictwa, współczesnej sztuki i publiczności.